B1 · ÜNİTE 15 · KONU ANLATIMI
Indirect Questions
B1 Dilbilgisi / Indirect Questions
Where is the station? yerine Could you tell me where the station is? demek daha dolaylı bir soru kurar. Bu derste yeni bir zaman anlatmadan, bir soruyu başka bir ifadenin içine yerleştirmeyi öğreneceksin. Temel odak düz cümle sırası ve doğru yardımcı fiil kullanımıdır.
Bu derste neler var?
1. Doğrudan soru ve soru girişi
Dolaylı soruda Do you know…?, Could you tell me…? veya I would like to know… gibi bir giriş kullanılır. İçteki soru bölümü normal özne–fiil sırasına döner. Kibar girişin olması, içteki sorunun zamanını kendiliğinden geçmiş yapmaz.
Where is the station?
İstasyon nerede?
Could you tell me where the station is?
İstasyonun nerede olduğunu söyleyebilir misiniz?
2. Wh- sorusunda özne + fiil
What, where, when, why ve how gibi kelimeler korunur. Sonrasında düz cümle düzeni gelir: where she lives, what the problem is. Doğrudan sorudaki where does she live veya what is the problem sırasını iç bölümde tekrar etme.
Do you know where Deniz lives?
Deniz’in nerede yaşadığını biliyor musun?
Could you explain what the problem is?
Sorunun ne olduğunu açıklayabilir misiniz?
3. Do, does ve did ne olur?
Doğrudan soruda yalnızca soru kurmak için kullanılan do/does/did, iç bölüm düz cümleye dönüşünce kaldırılır. Present Simple’da -s gerekiyorsa ana fiile döner; Past Simple’da geçmiş biçim kullanılır. Olumsuzluk için gerekli do ise korunabilir.
What time does the course start? → Do you know what time the course starts?
Kurs kaçta başlıyor? → Kursun kaçta başladığını biliyor musun?
Why did he leave? → I wonder why he left.
Neden ayrıldı? → Neden ayrıldığını merak ediyorum.
4. Yes/no sorusu: if veya whether
Wh- kelimesi olmayan sorularda iç bölümü if veya whether ile başlat. Are they open? sorusu if they are open olur. Buradaki if, koşul anlatmaz; bir şeyin doğru olup olmadığını sorar.
Do you know if the office is open?
Ofisin açık olup olmadığını biliyor musun?
Could you tell me whether I need to register?
Kayıt olmam gerekip gerekmediğini söyleyebilir misiniz?
5. Soru işareti ana yapıya bağlıdır
Could you tell me…? gibi ana cümle sorusu varsa soru işareti kullanılır. I wonder… veya I would like to know… ana cümleleri bildirme biçimindeyse sonuna nokta konur. İçinde soru anlamı olması, bütün cümleyi otomatik olarak soru yapmaz.
Could you tell me when the meeting ends?
Toplantının ne zaman bittiğini söyleyebilir misiniz?
I would like to know when the meeting ends.
Toplantının ne zaman bittiğini öğrenmek istiyorum.
6. Özne sorularında fazla yardımcı eklememek
Who called? gibi özneyi soran yapılarda doğrudan soruda da yardımcı do olmayabilir. Dolaylı biçim: Do you know who called? Who did call gibi bir kalıbı her soruya ekleme. Özne sorusu ile nesne sorusunu anlam üzerinden ayır.
Do you know who sent this email?
Bu e-postayı kimin gönderdiğini biliyor musun?
Could you tell me which bus goes to the centre?
Hangi otobüsün merkeze gittiğini söyleyebilir misiniz?
7. Geleceğe ait iç sorular
İç bölüm gerçek bir soru içeriğiyse will kullanılabilir: when she will arrive. Bu, I will call when she arrives gibi zaman yan cümlesinden farklıdır. Birinde ne zaman geleceği sorulur; diğerinde aramanın zamanı tanımlanır.
Do you know when she will arrive?
Ne zaman geleceğini biliyor musun?
I will call you when she arrives.
O geldiğinde seni arayacağım.
8. Reported Questions ile bağlantı
Reported Questions daha önce sorulan bir soruyu aktarır; burada ise çoğunlukla şimdi bilgi istiyorsun. İkisinde de iç bölüm düz cümle sırasındadır. Fakat geçmiş aktarma fiili olmadığı için otomatik backshift uygulama. Kibarlaşma ve zaman uyumu farklı konulardır.
She asked where I worked.
Nerede çalıştığımı sordu.
Could you tell me where you work?
Nerede çalıştığınızı söyleyebilir misiniz?
Sık yapılan hatalar
Yanlış: Do you know where is she?
Doğru: Do you know where she is?
İç bölümde düz cümle sırası.
Yanlış: Could you tell me what time does it start?
Doğru: Could you tell me what time it starts?
Does kaldırılır, -s ana fiile döner.
Yanlış: I wonder where does he live?
Doğru: I wonder where he lives.
Düz cümle sırası ve ana yapıya uygun nokta.
Günlük hayattan mini diyalog
Deniz: Could you tell me where the training room is?
Eğitim odasının nerede olduğunu söyleyebilir misiniz?
Mert: It is on the second floor.
İkinci katta.
Deniz: Do you know whether the session has started?
Oturumun başlayıp başlamadığını biliyor musunuz?
Mert: Not yet. I will ask the organiser.
Henüz değil. Organizatöre soracağım.
Konunun kısa özeti
- İç soru bölümünde özne + fiil sırası kullanılır.
- Wh- kelimesi korunur; yes/no için if/whether eklenir.
- Do/does/did yalnızca soru yardımcısıysa kaldırılır.
- Soru işareti ana cümlenin biçimine bağlıdır; kibarlık otomatik geçmiş zaman gerektirmez.
Şimdi alıştırmaları cevap anahtarına bakmadan çöz. Yanlış yaptığın sorularda yalnızca cevabı değil, seçimin nedenini de açıklamayı dene. Son olarak öğrendiğin yapıyla kendi hayatından iki cümle kur.