B1 · ÜNİTE 11 · KONU ANLATIMI
Reported Questions & Commands
B1 Dilbilgisi / Reported Questions & Commands
Birinin sorduğu soruyu veya yaptığı ricayı aktarırken doğrudan sorudaki kelime sırasını korumayız. Bu derste wh- soruları, yes/no soruları, to infinitive ile emir ve rica aktarımını çalışacaksın. Bir önceki ünitedeki zaman ve zamir değişimleri burada da bağlama göre uygulanır.
Bu derste neler var?
1. Dolaylı soruda düz cümle sırası
Reported question içinde özne + fiil sırası kullanılır. Doğrudan sorudaki yardımcı fiil–özne tersliği korunmaz. Soru aktarımı bir statement içinde yer alıyorsa sona soru işareti eklenmez. Bütün ana cümle soruysa durum değişebilir.
“Where are you?” → She asked where I was.
“Neredesin?” → Nerede olduğumu sordu.
“What do you need?” → He asked what I needed.
“Neye ihtiyacın var?” → Neye ihtiyacım olduğunu sordu.
2. Wh- sorularında soru kelimesini korumak
What, where, when, why, who ve how aktarılan sorunun başında kalır. Sonrasında düz cümle düzeni gelir. Do/does/did, yalnızca soru oluşturmak için varsa aktarımda kalkar; zaman gerekli biçimde ana fiile yansır.
“Why did you leave?” → She asked why I had left.
“Neden ayrıldın?” → Neden ayrıldığımı sordu.
“When will the course start?” → He asked when the course would start.
“Kurs ne zaman başlayacak?” → Kursun ne zaman başlayacağını sordu.
3. Yes/no soruları: if veya whether
Sorunun wh- kelimesi yoksa aktarımda if veya whether kullanılır. Temel yes/no soru aktarımında ikisi de çoğu zaman mümkündür. Buradaki if bir First Conditional koşul bölümü değildir; “… olup olmadığını” anlamıyla soru aktarır.
“Are you ready?” → She asked if I was ready.
“Hazır mısın?” → Hazır olup olmadığımı sordu.
“Have you finished?” → He asked whether I had finished.
“Bitirdin mi?” → Bitirip bitirmediğimi sordu.
4. Zaman ve zamir değişimi
Geçmiş aktarma fiiliyle backshift sıklıkla uygulanır. You, I, my gibi kelimeler soruyu kimin kime yönelttiğine göre değişir. Dolaylı soruyu kurmadan önce konuşmacıyı ve muhatabı belirle; zamirleri ezberlenmiş bir tabloyla körlemesine değiştirme.
Mert asked me, “Can you help me?” → Mert asked if I could help him.
Mert bana, “Bana yardım edebilir misin?” diye sordu. → Mert ona yardım edip edemeyeceğimi sordu.
Deniz asked, “Where is my bag?” → Deniz asked where her bag was.
Deniz, “Çantam nerede?” diye sordu. → Deniz çantasının nerede olduğunu sordu.
5. Emir: tell + kişi + to + fiil
Birinin bir eylemi yapmasını söylemesini aktarırken told + kişi + to + yalın fiil kullanılır. Kişi nesnesi gerekir. Bu yapıdaki to, infinitive oluşturur; ardından fiil-ing gelmez. Said me to gibi bir biçim kurma.
“Close the door.” → She told me to close the door.
“Kapıyı kapat.” → Bana kapıyı kapatmamı söyledi.
“Wait here.” → He told us to wait there.
“Burada bekleyin.” → Bize orada beklememizi söyledi.
6. Rica: ask + kişi + to + fiil
Bir rica aktarırken asked + kişi + to + fiil doğal bir seçenektir. Could you…? doğrudan sorusu işlev olarak rica ise bunu asked me to… biçiminde aktarabilirsin. Bir yeteneği gerçekten soruyorsa asked if… daha uygun olabilir; iletişim amacını düşün.
“Please send the file.” → She asked me to send the file.
“Lütfen dosyayı gönder.” → Benden dosyayı göndermemi istedi.
“Could you wait?” → He asked me to wait.
“Bekleyebilir misin?” → Benden beklememi istedi.
7. Olumsuz emir ve rica: not to
Don’t + fiil biçimindeki emir veya rica, aktarımda not to + fiil olur. Olumsuzluk asked/told fiilini değil, yapılmaması istenen eylemi niteler. Told me not to ile didn’t tell me to aynı anlamı vermez.
“Do not share the link.” → She told us not to share the link.
“Bağlantıyı paylaşmayın.” → Bize bağlantıyı paylaşmamamızı söyledi.
“Please do not be late.” → He asked me not to be late.
“Lütfen geç kalma.” → Benden geç kalmamamı istedi.
8. Aktarma fiilini amaca göre seçmek
Asked soru veya rica; told talimat; warned uyarı işlevi görebilir. Bir aktarma yazarken yalnızca gramer dönüşümü değil, konuşmacının ne yapmak istediğini de koru. B1’de temel ask/tell yapıları yeterlidir; her fiilin aynı nesne ve infinitive kalıbını aldığı sanılmamalıdır.
The trainer asked whether everyone could see the screen.
Eğitmen herkesin ekranı görüp göremediğini sordu.
The assistant told us to keep the entrance clear.
Asistan bize girişi açık tutmamızı söyledi.
Sık yapılan hatalar
Yanlış: She asked where was I.
Doğru: She asked where I was.
Dolaylı soruda düz cümle düzeni.
Yanlış: He asked did I understand.
Doğru: He asked if I understood.
Yes/no soruda if/whether gerekir.
Yanlış: She told me do not open it.
Doğru: She told me not to open it.
Olumsuz emir aktarımı not to.
Günlük hayattan mini diyalog
Deniz: What did the trainer ask?
Eğitmen ne sordu?
Mert: She asked whether we had finished the first activity.
İlk etkinliği bitirip bitirmediğimizi sordu.
Deniz: And what did she tell us to do next?
Sonra bize ne yapmamızı söyledi?
Mert: She asked us to compare answers and told us not to open the key yet.
Bizden cevapları karşılaştırmamızı istedi ve anahtarı henüz açmamamızı söyledi.
Konunun kısa özeti
- Wh- soru: asked + soru kelimesi + özne + fiil.
- Yes/no soru: asked + if/whether + özne + fiil.
- Emir/rica: told/asked + kişi + to + fiil.
- Olumsuz emir/rica: told/asked + kişi + not to + fiil.
Şimdi alıştırmaları cevap anahtarına bakmadan çöz. Yanlış yaptığın sorularda yalnızca cevabı değil, seçimin nedenini de açıklamayı dene. Son olarak öğrendiğin yapıyla kendi hayatından iki cümle kur.