B2 · ÜNİTE 12 · KONU ANLATIMI
Have/Get Something Done
B2 Dilbilgisi / Have/Get Something Done
Saçını kestirdiğinde veya bilgisayarını tamir ettirdiğinde işi çoğunlukla kendin yapmazsın. Have/get + nesne + V3 yapısı, işi yapan kişiden çok sana sunulan hizmete odaklanır. Bu derste zaman değişimlerini ve benzer aktif yapılarla farkları öğreneceksin.
Bu derste neler var?
1. Temel kalıp: have + nesne + V3
İşi organize eden veya hizmeti alan kişi öznedir. İşlemin uygulandığı şey nesnedir; fiil üçüncü hâle gelir. Have burada perfect yardımcı fiili değildir, ana fiildir.
I have my bike serviced every spring.
Bisikletimin bakımını her ilkbahar yaptırırım.
2. Geçmiş ve gelecek zamanlar
Zamanı have/get fiilini değiştirerek kur. İşlemi anlatan son fiil V3 olarak kalır. Had my phone repaired bir geçmiş yaptırma yapısıdır; her had içeren cümle Past Perfect değildir.
Deniz had her phone repaired yesterday.
Deniz dün telefonunu tamir ettirdi.
We’re going to have the windows cleaned.
Camları temizleteceğiz.
3. Get something done
Get + nesne + V3 de yaygındır ve özellikle günlük konuşmada kullanılır. Have ve get çoğu hizmet bağlamında benzer anlam verir. Get fiilinin geçmişi got olur.
I got my hair cut before the interview.
Görüşmeden önce saçımı kestirdim.
4. Sorular ve olumsuzlar
Ana fiil have/get ise zamanı kuran yardımcı fiili kullan: do, did, will gibi. Present Perfect için have had biçimi mümkündür. Soruda nesne ve V3 yan yana kalır.
Did you have your eyes tested last month?
Geçen ay göz muayenesi yaptırdın mı?
I haven’t had the printer repaired yet.
Yazıcıyı henüz tamir ettirmedim.
5. İşi kendim yaptım mı, yaptırdım mı?
I repaired my laptop işi kendin yaptığını; I had my laptop repaired ise başkasına yaptırdığını anlatır. Yaptırma yapısında işi yapan kişinin adı gerekli değildir; gerekiyorsa by ile eklenebilir.
I had the shelves fitted by a local carpenter.
Rafları yerel bir marangoza monte ettirdim.
6. Have someone do / get someone to do
Kişiyi nesne yaptığında farklı bir aktif kalıp gerekir: have + kişi + yalın fiil; get + kişi + to + fiil. Bunları have/get + şey + V3 ile karıştırma. Kişiyi bir işi yapmaya yönlendirme veya ikna etme anlamı bağlamdan gelir.
I had the technician check the settings.
Teknisyene ayarları kontrol ettirdim.
I got my colleague to check the figures.
İş arkadaşımdan rakamları kontrol etmesini sağladım.
7. Her zaman isteyerek yaptırmak değildir
Have + nesne + V3 bazen kişinin istemeden yaşadığı bir olayı da anlatır. Bu kullanımda kişi işlemi organize etmemiştir; olayın etkisini yaşamıştır. Bağlamı kontrol etmek gerekir.
We had our flight cancelled at the last minute.
Uçuşumuz son anda iptal edildi.
8. Günlük hizmet planı kurmak
Hizmetin ne olduğunu, zamanını ve gerekiyorsa yerini söyle. İngilizcede saç ve gözlük gibi nesnelerin doğal kullanımına dikkat et: have my hair cut, have my glasses repaired. Hizmet sağlayıcıyı gereksiz yere tekrar etme.
I’m having my car serviced on Friday, so I’ll take the bus.
Cuma günü arabamın bakımını yaptırıyorum, bu yüzden otobüse bineceğim.
Sık yapılan hatalar
Yanlış: I had repaired my phone yesterday. (Bir tamirci yaptı.)
Doğru: I had my phone repaired yesterday.
Yaptırma için nesne had ile V3 arasına gelir.
Yanlış: She got her hair cutting.
Doğru: She got her hair cut.
İşlemi anlatan fiil V3 olur; cut değişmez.
Yanlış: I got the technician check it.
Doğru: I got the technician to check it.
Get + kişi yapısında to gerekir.
Günlük hayattan mini diyalog
Deniz: Your bike looks new. Did you buy another one?
Bisikletin yeni görünüyor. Başka bir tane mi aldın?
Mert: No, I had it painted last week.
Hayır, geçen hafta boyattım.
Deniz: Where did you get it done?
Nerede yaptırdın?
Mert: At the repair shop near the station.
İstasyonun yakınındaki tamircide.
Konunun kısa özeti
- Have/get + nesne + V3 başkasının yaptığı işleme odaklanır.
- Zaman have/get üzerinde değişir; işlem V3 olarak kalır.
- Have someone do ve get someone to do farklı aktif kalıplardır.
- Have something done bazen istemeden yaşanan olayları anlatır.
Şimdi alıştırmaları cevap anahtarına bakmadan çöz. Yanlış yaptığın sorularda yalnızca cevabı değil, seçimin nedenini de açıklamayı dene. Son olarak öğrendiğin yapıyla kendi hayatından iki cümle kur.